Bezpieczna kąpiel seniora: Jak uniknąć upadków i urazów w łazience?

Postępujący proces starzenia się organizmu sprawia, że osoby w podeszłym wieku napotykają na coraz więcej problemów w codziennym życiu. Korzystanie z łazienki, a zwłaszcza mycie ciała, okazuje się wyjątkowo niebezpieczne dla osób starszych. Poznaj zagrożenia związane z kąpielami seniorów oraz sprawdź sposoby, które pomogą ograniczyć ryzykowne sytuacje i poprawią komfort życia.

Upadki osób starszych w łazience – statystyki nie kłamią

Piśmiennictwo naukowe pokazuje, że upadki osób starszych w łazience nie są marginalnym problemem, a realnym zagrożeniem dla zdrowia i życia seniorów. Badania [1] przeprowadzone w grupie 278 Tajlandczyków w podeszłym wieku wykazały, że aż 72,66% uczestników wskazało łazienkę jako niebezpieczne miejsce w ich domu. Co więcej, ponad 15% respondentów uległo wypadkowi w trakcie wizyty w łazience. Podobne rezultaty uzyskano w badaniu [2] zrealizowanym wśród 550 seniorów z Kanady, gdzie około 15% upadków miało miejsce w łazience lub toalecie. Bardziej niepokojące wyniki uzyskano w analizie [3] ofiar utonięcia w wannie w kanadyjskiej prowincji Quebec. Spośród 92 potwierdzonych utonięć w latach 2005-2014 aż 42% dotyczyły osób w wieku powyżej 65 lat.

Nie jest więc przesadą, że codzienna kąpiel stwarza prawdziwe niebezpieczeństwo dla seniorów. Warto jednak przyjrzeć się nieco dokładniej potencjalnym czynnikom ryzyka, które mogą doprowadzić do nieszczęśliwego wypadku.

Jakie są przyczyny upadków osób starszych w łazience?

Czynniki ryzyka należy podzielić na dwie grupy. Do pierwszej należą kwestie zdrowotne – podeszły wiek seniorów wiąże się z wieloma chorobami, które oznaczają liczne ograniczenia w zakresie codziennego funkcjonowania. Poniżej kilka przykładów:

• Problemy ze wzrokiem mogą utrudniać właściwą ocenę sytuacji i orientację przestrzenną – para powstająca w pomieszczeniu podczas kąpieli seniora z pewnością to utrudnia i zwiększa zagrożenie upadkiem.
• Niezwykle częstą przypadłością są zawroty głowy u osób starszych, które w przypadku prób zmiany pozycji ciała mogą spowodować upadek.
• Wielu seniorów boryka się z problemem niewyrównanego ciśnienia. Nagłe zmiany temperatury sprawiają, że ciśnienie gwałtownie wzrasta lub maleje i tym samym zwiększa ryzyko upadku.
• Niektóre schorzenia neurologiczne (np. choroba Parkinsona, zmiany zwyrodnieniowe móżdżku) determinują trudności z utrzymaniem równowagi – nawet przy równym podłożu.
• Wraz z wiekiem dochodzi do spadku masy mięśniowej, co przekłada się na osłabienie siły i wydolności mięśni. W wyniku tego osoby starsze mogą mieć trudności w wykonywaniu bezpiecznych i skoordynowanych ruchów. Co więcej, nie można zapominać o tzw. mięśniach głębokich stabilizujących tułów i pozwalających utrzymać równowagę ciała.

Ponadto nie można zapominać, że praktycznie każdy senior przyjmuje leki. Niestety część produktów leczniczych może powodować działania niepożądane (np. zawroty głowy, nieostre widzenie, niezborność ruchową, zmiany ciśnienia) o pośrednim lub bezpośrednim wpływie na możliwości ruchowe i zdolność do zachowania równowagi.

Druga grupa czynników ryzyka dotyczy samej łazienki. Seniorzy wymagają odpowiednio przygotowanego pomieszczenia, aby zminimalizować szansę upadku. Przykładowo: upadek osoby starszej w łazience jest bardziej prawdopodobny podczas próby wyjścia z wanny niż w trakcie brania prysznica. Niemniej jednak kabina prysznicowa także stwarza realne ryzyko, że senior straci równowagę np. gdy akcesoria do mycia i kosmetyki znajdują się zbyt wysoko, co uniemożliwia łatwe sięgnięcie.

Jak zadbać o bezpieczną kąpiel seniora?

Przede wszystkim to właściwa organizacja otoczenia, które musi być dostosowane do potrzeb i możliwości osoby starszej. W jednym z wcześniej przytoczonych badań [2] aż 80% uczestników przyznało, że regularnie korzysta z dostępnych urządzeń łazienkowych i uznaje je za pomocne podczas mycia. Oto kilka rozwiązań ułatwiających codzienne funkcjonowania:

• Rozmieszczenie półek z akcesoriami do mycia na wysokości wzrok i w zasięgu ręki.
• Zakup specjalnych schodków do wejścia i wyjścia z wanny.
• Instalacja taboretu w kabinie prysznicowej, aby senior nie musiał brać prysznica na stojąco.
• Wyłożenie nie tylko podłogi, lecz także wanny i brodziku matami antypoślizgowymi.
• Montaż poręczy i chwytaków pozwalających na zachowanie równowagi i bezpieczne poruszanie się po pomieszczeniu.

Stworzenie przyjaznego środowiska to jednak nie wszystko. Nie można zapominać, że nawet najlepiej przygotowana łazienka nie wyeliminuje ryzyka upadku przy kiepskim stanie zdrowia. Dlatego też seniorzy – zwłaszcza przewlekle chorzy – powinni wykonywać regularne badania diagnostyczne i konsultować się ze specjalistami np. gerontologami, kardiologami czy neurologami.

Niestety dla wielu osób starszych wizyta w gabinecie lekarskim czy centrum opieki zdrowotnej jest niemożliwa. Część seniorów może nie być w stanie opuścić swojego domu z uwagi na problemy zdrowotne i związane z nimi ograniczenia psychofizyczne. Dla innych może być to kwestia zbyt dalekiej odległości od najbliższej placówki medycznej, aby mogli udać się samodzielnie na wizytę. Co gorsza, nie wszyscy seniorzy mają szansę na skorzystanie z pomocy najbliższych.

MEDICUS – domowe wizyty lekarskie w Krakowie i okolicach

Firma Medicus zachęca do skorzystania z profesjonalnych wizyt lekarskich z dojazdem do pacjentów na terenie Krakowa i najbliższych okolic. Oferujemy dostęp do specjalistów z różnych dziedzin medycyny, którzy przeprowadzą niezbędne badania, zaplanują leczenie i dobiorą właściwe leki. Ponadto zachęcamy do skorzystania z fachowej diagnostyki (np. EKG) czy usług pielęgniarskich. Skontaktuj się z nami, aby umówić termin wizyty.

Bibliografia:

1. na Songkhla, Thitima, Somsiri Decharat, and Sutee Inraksa. „Health risks and safety assessments of the bathrooms for the elderly in Phatthalung province, southern Thailand.” Conference on Interdisciplinary Approach in Sports in conjunction with the 4th Yogyakarta International Seminar on Health, Physical Education, and Sport Science (COIS-YISHPESS 2021). Atlantis Press, 2022.
2. Aminzadeh, Faranak, et al. „Utilization of bathroom safety devices, patterns of bathing and toileting, and bathroom falls in a sample of community living older adults.” Technology and Disability 13.2 (2000): 95-103.
3. Guay, Manon, Monia D’Amours, and Véronique Provencher. „When bathing leads to drowning in older adults.” Journal of Safety Research 69 (2019): 69-73.