Cewnikowanie w warunkach domowych – jak dbać o higienę i kiedy wezwać pomoc medyczną?

Pojawienie się pacjenta z cewnikiem w domu jest sporą zmianą w codziennym życiu. Osobie zacewnikowanej należy zapewnić właściwą pielęgnację i opiekę. To z kolei wymaga nie tylko teoretycznej wiedzy, ale i praktycznych umiejętności. Sprawdź odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące bezpieczeństwa, higieny i codzienności pacjentów z cewnikiem.

Jak długo można nosić cewnik?

Nie będzie zaskoczeniem, że decyzja o założeniu cewnika należy do lekarza prowadzącego. Na podstawie wiedzy o pacjencie specjalista ocenia konieczność cewnikowania. Aktualny stan pacjenta determinuje też czas zacewnikowania. Dlatego też utrzymanie cewnika może być:

Krótkotrwałe – do 28 dni (≤ 4 tygodnie)
Długotrwałe – powyżej 28 dni (> 4 tygodnie)

To, jak długo można nosić cewnik, zależy od wykorzystanego materiału. Lateksowe cewniki wymienia się zwykle po 10-14 dniach, natomiast silikonowe można używać do maksymalnie 3 miesięcy. Zbyt długie noszenie cewnika ma bowiem niezwykle duży wpływ na ryzyko dla zdrowia.

Wymiana cewnika w domu – samodzielnie czy ze specjalistą?

Niewymieniany cewnik może doprowadzić do infekcji układu moczowego, co rzecz jasna może stanowić przyczynę poważnych powikłań zdrowotnych. Ponadto zbyt długo noszony cewnik sprzyja powstawaniu biofilmu bakteryjnego. Obecność biofilmu jest z kolei realnym czynnikiem ryzyka zatkania się cewnika. Następstwami tego stanu są m.in. bóle podbrzusza, zaburzony odpływ moczu, gorączka oraz dreszcze.

Podczas pierwszej wymiany cewnika w domu lub niektórych problemów (np. potwierdzonego przerostu prostaty u pacjenta) warto skorzystać z profesjonalnych usług pielęgniarskich z dojazdem do pacjenta, które oferuje firma Medicus. Pielęgniarka zaprezentuje sprawne i skuteczne wymienienie cewnika oraz udzieli cennych wskazówek, aby wykonać to w bezpieczny sposób. Warto pamiętać, że podczas wymiany kluczowe znaczenie ma sterylność, co pozwala ograniczyć szansę zakażenia. Dlatego wcześniej należy zagwarantować:

czyste miejsce,
jałowe rękawiczki,
środki dezynfekujące.

Ponadto warto pamiętać, że przed wymianą cewnika w domu konieczne jest uprzednie usunięcie (odprowadzanie) płynu nagromadzonego w balonie przy pomocy strzykawki.

Mycie osoby z cewnikiem – najważniejsze informacje

Higiena jest priorytetową kwestią u zacewnikowanego pacjenta. Do mycia osoby z cewnikiem należy użyć jednorazowych rękawiczek oraz letniej wody z szarym mydłem, które ma neutralne pH i nie powoduje podrażnień. Mycie należy podzielić na dwa etapy:

Ciało pacjenta – cewka moczowa, odbyt, okolice ud dotykające cewnika.
Cewnik – tutaj niezwykle istotne jest mycie od cewki moczowej do worka! Przeciwny kierunek mycia może spowodować przemieszczenie bakterii do pęcherza i tym samym spotęgować ryzyko zakażenia dróg moczowych.

Polecanym sposobem mycia ciała jest krótki prysznic. Do osuszania ciała i cewnika warto wykorzystać jednorazowy ręcznik, przy czym należy wystrzegać się typowego wycierania. W kontekście mycia i higieny ważne jest, aby pacjent regularnie zmieniał bieliznę.

Wskazówki jak spać z cewnikiem

Pacjenci z cewnikiem w domu często obawiają się o porę snu. Brak kontroli nad ciałem po zaśnięciu rodzi bowiem ryzyko, że przypadkowo dojdzie do przypadkowego wyrwania lub naruszenia integralności cewnika z cewką moczową. Niemniej jednak wszystko jest kwestią odpowiedniej organizacji otoczenia osoby zacewnikowanej. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na odpowiednie położenie worka gromadzącego mocz, który zawsze musi być poniżej pęcherza. To kluczowa kwestia w kontekście profilaktyki powikłań tj. wspomnianej infekcji dróg moczowych.

Kolejna kwestia to zapewnienie workowi stabilnej pozycji. Pacjenci przebywający w łóżku z ramą mogą przyczepić worek przy pomocy haczyków lub wieszaków. W przypadku normalnych łóżek można wykorzystać np. krzesło. Ponadto niezbędne jest zabezpieczenie rurki do odprowadzania moczu. Przed snem należy zagwarantować jej swobodne położenie. Zagięta uniemożliwi odprowadzanie moczu, a naciągnięta potęguje ryzyko wyrwania cewnika.

Nie można zapominać, że pacjent musi mieć wygodną pozycję do spania. Poleca się spać na plecach lub na boku – w tym drugim przypadku konieczne jest dokładne sprawdzenie czy ciało nie leży na worku lub rurce. W przeciwnym wypadku istnieje ryzyko upośledzonego odpływu moczu.

Czy wyrwany cewnik to poważny problem?

Odpowiadając krótko: tak. W zdecydowanej większości przypadków wyrwany cewnik powoduje szereg negatywnych następstw – począwszy od krwawienia, przez wzmożenie ryzyka rozwoju infekcji, a skończywszy na mniej lub bardziej poważnym uszkodzeniu cewki moczowej. Dlatego też wyrwanie jest nierozerwalnie związane z koniecznością kontaktu ze specjalistą. Trzeba wówczas udać się na szpitalny oddział ratunkowy (SOR) lub też skorzystać z pomocy pielęgniarki, która dojedzie do domu pacjenta. Takie rozwiązanie jest szczególnie pomocne dla osób mieszkających na obrzeżach dużych miast, które mają zbyt daleko do najbliższego szpitala. Warto pamiętać, że pielęgniarka powinna posiadać odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia do pracy z zacewnikowanymi pacjentami.

Mimo to zawsze warto pamiętać o trzech kwestiach:

Skontaktować się z placówką medyczną i wezwać pomoc.
Zachować spokój i zadbać o bezpieczeństwo pacjenta z cewnikiem.
Ocenić poziom krwawienia, a w razie konieczności uciskać okolicę krocza – oczywiście w sterylnych rękawiczkach!

MEDICUS – profesjonalne usługi pielęgniarskie i opieka lekarska z dojazdem do domu zacewnikowanego pacjenta

Rodzina i opiekunowie pacjentów z cewnikiem w domu powinni zadbać o bezpieczeństwo swoich bliskich. Dlatego warto skorzystać z firmy Medicus, która działa na terenie Krakowa i najbliższych okolic tego miasta. Pomoc ze strony profesjonalnych pielęgniarek stanowi realne wsparcie podczas wymiany czy mycia osoby z cewnikiem. To także świetna opcja dla pacjentów, których stan uniemożliwia odwiedzenie szpitala czy pogotowania ratunkowego. Skontaktuj się z nami, a odpowiemy na wszelkie pytania dotyczące oferty i terminów.

Bibliografia: