Niewydolność serca u osób starszych: Pierwsze objawy

Zaburzenia krążenia i słabe serce u starszej osoby stanowią częste następstwa podeszłego wieku. Niestety w wielu przypadkach może dojść do rozwoju poważnych problemów zdrowotnych. Jednym z nich jest niewydolność mięśnia sercowego, która niesie realne ryzyko zagrożenia zdrowia bądź życia. Jakie są przyczyny i objawy niewydolności serca u seniorów?

Przyczyny niewydolności serca u osób starszych

Niewydolność serca wśród seniorów może mieć dwojakie podłoże. Z jednej strony jest to rezultat zmian, które wynikają z postępującego procesu starzenia się organizmu. Wraz z wiekiem dochodzi do wzrostu sztywności komór i tętnic zaopatrujących mięsień sercowych. To z kolei niezwykle często idzie w parze ze znacznie większymi wahaniami dotyczącymi zarówno wartości ciśnienia tętniczego, jak i efektywności pracy serca.

Z drugiej strony niewydolność mięśnia sercowego to niejednokrotnie jeden z końcowych etapów uogólnionej niewydolności krążenia u osób starszych. Dlatego też wśród potencjalnych przyczyn niewydolności krążenia wymienia się takie schorzenia jak:

Przewlekła arytmia,
Nadciśnienie tętnicze,
Wady serca (np. zwężenie cieśni aorty),
Choroby osierdzia (np. tamponada serca),
Kardiomiopatia (upośledzona kurczliwość mięśnia sercowego),
Choroba niedokrwienna mięśnia sercowego (choroba wieńcowa).

Oprócz powyższych należy też dodać rzadsze, ale równie możliwe czynniki ryzyka. Mowa tu o m.in. niedokrwistości, niewydolności nerek, chorobach tarczycy. Ponadto niewydolność serca u osób starszych często współistnieje z innymi chorobami podeszłego wieku, takimi jak polineuropatia, choroba zwyrodnieniowa stawów, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), dusznica bolesna, a także depresja czy zaburzenia odżywiania.

Jakie są objawy niewydolności serca u osób starszych?

Jednym z pierwszych i zarazem kluczowych objawów niewydolności serca u osób starszych jest wyraźny spadek tolerancji organizmu na wysiłek fizyczny. Duszność, narastające problemy z oddychaniem i przedwczesne zmęczenie oraz suchy kaszel to główne oznaki słabego mięśnia sercowego. Należy też dodać, że ataki duszności mogą występować w spoczynku i nocą. Niejednokrotnie u seniorów obserwuje się także inne, równie charakterystyczne symptomy, takie jak obrzęk w obrębie brzucha, kostek i nadgarstków, znużenie oraz wyraźny przyrost masy ciała. W odniesieniu do ostatniego objawu chodzi o przyrost masy ciała przekraczający dwa kilogramy w ciągu tygodnia.

Warto wiedzieć, że przewlekła niewydolność serca może prowadzić do występowania poważniejszych niedogodności. Do objawów zaawansowanej postaci tej choroby należą: przyspieszone bicie serca, apatia, problemy z apetytem, nadmierne rozszerzenie żył odcinka szyjnego, częstsze oddawanie większych ilości moczu (zwłaszcza w nocy tzw. nocturia). W skrajnych przypadkach seniorzy mogą doznać mniejszej lub większej utraty masy ciała.

Jak rozpoznać niewydolność serca?

Punktem wyjścia jest rzecz jasna dokładne badanie podmiotowe (wywiad), które można połączyć ze wstępnymi procedurami diagnostycznymi (np. osłuchiwanie). Niewydolność mięśnia sercowego ma charakterystyczne objawy, co w pewnym stopniu ułatwia specjalistom postawienie prawidłowej diagnozy. Niemniej jednak lekarze powinni zdecydować się na przeprowadzenie szeregu innych badań diagnostycznych, gdyż wiele z nich pozwala ustalić przyczynę występującej niewydolności. Poniżej lista badań, które warto wykonać w przypadku podejrzenia niewydolności serca u osób starszych

Elektrokardiogram (EKG),
Zdjęcie RTG klatki piersiowej,
Angiografia tętnic wieńcowych,
Pozytonowa tomografia emisyjna,
Ocena peptydów natriuterycznych,
Rezonans magnetyczny mięśnia sercowego,
Echokardiografia np. przezklatkowa lub obciążeniowa.

Pomoce mogą okazać się także testy wysiłkowe jak spirometria, która ocena poziom wydolności oddechowej.

Leczenie niewydolności serca u osób starszych

Słabe serce u starszej osoby wymaga zdecydowanego podejścia w zakresie leczenia. Metody niefarmakologiczne obejmują szeroko pojęte zmiany w codziennym stylu życia. Seniorzy powinni wprowadzić dietę śródziemnomorską, zrezygnować z palenia papierosów i picia alkoholu, zadbać o prawidłowe i zbilansowane nawodnienie organizmu (w tym także o odpowiednią podaż elektrolitów) oraz zwiększyć poziom aktywności fizycznej. W kwestii wysiłku należy pamiętać, że aktywność nie powinna być przesadnie obciążająca dla serca i mieć charakter wysiłku aerobowego. Stąd najczęściej poleca się spacery, jazdę na rowerze, nordic walking czy pływanie. Co więcej, seniorzy mogą też rozważyć rozpoczęcie rehabilitacji ruchowej. W przypadku niewydolności serca będą to odpowiednio dostosowane aktywności, które poprawią adaptację mięśnia sercowego na wysiłek oraz przyczynią się do polepszenia wydolności krążeniowo-oddechowej. Mogą to być:

Aktywności oddechowe,
Ćwiczenia relaksacyjne,
Aerobik z wykorzystaniem taśm i hantli,
Ćwiczenia interwałowe na cykloergometrze.

Farmakoterapia niewydolności serca obejmuje różne grupy leków. Produkty lecznicze są dobierane w zależności od potrzeb seniora. Warto dodać, że w przypadku osób starszych jest duże prawdopodobieństwo polifarmakoterapii – stosowania co najmniej pięciu leków jednocześnie. W związku z tym leki powinny być dobierane ostrożnie, gdyż środki farmakologiczne mogą wchodzić w mniej lub bardziej poważne interakcje. Leki wykorzystywane w farmakoterapii niewydolności mięśnia sercowego to m.in. diuretyki, inhibitory konwertazy angiotensyny, antagoniści receptora angiotensyny AT-1, beta-adrenolityki czy blokery kanału wapniowego.

MEDICUS – domowe leczenie słabego serca u starszej osoby

Niewydolność krążenia u osób starszych często uniemożliwia pojawienie się w ośrodku opieki zdrowotnej. Dlatego firma Medicus oferuje domowe wizyty lekarskie na terenie Krakowa i najbliższych okolic, które obejmują leczenie i diagnostykę np. badanie EKG. Seniorzy mają możliwość skorzystania z fachowej wiedzy i praktycznego doświadczenia specjalistów z różnych dziedzin medycyny m.in. angiologii, kardiologii czy internistów. Skorzystaj z profesjonalnej opieki medycznej bez wychodzenia z domu.

Bibliografia:

Charłusz-Zasiewska, Magdalena, and Robert Irzmański. „Rehabilitacja osób starszych z niewydolnością serca Rehabilitation in elderly patients with heart failure.” Geriatria 6 (2012): 103-112.
Gębalska, Jadwiga, and Ewa Omelańczuk-Więch. „Niewydolność serca u osób starszych. Diagnostyka i leczenie.” Postępy Nauk Medycznych 28.11B (2015): 20-25.
Imazio, M., et al. „Postępowanie w niewydolności serca u osób starszych.” Folia Cardiologica 3.6-7 (2008): 309-322.
Karasek, Danuta, Aldona Kubica, and Władysław Sinkiewicz. „Epidemia niewydolności serca-problem zdrowotny i społeczny starzejących się społeczeństw Polski i Europy.” Folia Cardiologica 3.5 (2008): 242-248.
Kowalczyk, Beata, Rafał Czyż, and Bożena Kaźmierska. „Niewydolność serca-definicja, klasyfikacja, epidemiologia, objawy i leczenie= Heart failure-definition, classification, epidemiology, symptoms and treatment.” Journal of Education, Health and Sport 6.11 (2016): 352-367.
Ponikowski, Piotr, et al. „Wytyczne ESC dotyczące diagnostyki i leczenia ostrej i przewlekłej niewydolności serca w 2016 roku.” Kardiologia polska 74.10 (2016): 1037-1147.