Omamy wzrokowe u osób starszych – jak na to reagować?

Gdy starsza osoba widzi inne osoby, które nie są realnymi postaciami, to znak, że czas działać. Seniorzy niezwykle często borykają się z halucynacjami wzrokowymi, co może – lecz nie zawsze musi – stanowić rezultat postępującego procesu starzenia się organizmu. Jak reagować na omamy wzrokowe u osób starszych? W jaki sposób radzić sobie z tego typu problemem?

Przyczyny omamów wzrokowych u osób starszych

Dlaczego babcia ma omamy? – odpowiedzi na to pytanie należy szukać przede wszystkim w podeszłym wieku i jego następstwach dla zdrowia. Starzenie się organizmu jest nierozerwalnie związane ze stopniowym obumieraniem komórek układu nerwowego (neuronów), co w konsekwencji prowadzi do upośledzonego funkcjonowania mózgu. Tym samym odbiór i przetwarzanie bodźców wizualnych może okazać się zaburzone, czego konsekwencją jest fakt, że starsze osoby widzą inne osoby.

Sędziwy wiek organizmu to jednak tylko jedna z wielu przyczyn, które mogą leżeć u podstaw problemu, którym są omamy wzrokowe u osób starszych. Do innych czynników sprzyjających występowaniu omamów należą:

• zespoły otępienne (demencja starcza),
• zaburzenia psychotyczne (np. psychoza),
• przebyty udar mózgu (m.in. śródmózgowia lub wzgórza),
• uszkodzenia narządu wzroku (np. katarakta – zaćma, zwyrodnienie plamki żółtej),
• schorzenia neurodegeneracyjne (np. choroba Alzheimera, pląsawica Huntingtona).

Nie można zapominać, że urojenia i omamy wzrokowe wśród społeczności seniorskiej mogą być wynikiem stosowania niektórych leków. Zwłaszcza że przewidzenia są częstym rezultatem odstawienia produktów leczniczych po długotrwałej farmakoterapii. Omamy wzrokowe u osób starszych mogą też być rezultatem wieloletniego uzależnienia np. od alkoholu, leków bądź innych substancji psychoaktywnych.

Czym jest zespół Charlesa Bonneta?

Mianem zespołu Charlesa Bonneta określa się wyjątkowo rzadki problem zdrowotny, który jest charakterystyczny przede wszystkim wśród seniorów – przeważnie diagnozuje się go między 75 a 80 rokiem życia. Osoby z tą przypadłością charakteryzują się złożonymi omamami wzrokowymi. Co warte podkreślenia, halucynacje występują wyłącznie wśród osób z potwierdzonymi problemami w obrębie narządu wzroku (np. jaskra, zaćma). Niemniej jednak związek ten pozostaje nadal niejasny.

Charakterystyczne cechy zespołu Charlesa Bonneta

• Chory jest całkowicie świadomy faktu, że omamy są nierealne.
• Halucynacje wzrokowe są całkowicie izolowane, co oznacza brak wszelkich innych objawów sensorycznych np. wrażeń słuchowych lub węchowych.
• Omamy wzrokowe u osób starszych są proste (np. błyski świetlne, zmieniające się kolory) lub złożone (np. inne osoby, zwierzęta) oraz o zmiennym czasie trwania.

Czym są omamy nocne u osób starszych?

Fałszywe wrażenia – zarówno dotyczące wzroku, jak i pozostałych zmysłów – mogą być szczególnie powiązane z cyklem snu. W tym przypadku mowa o tzw. omamach nocnych u osób starszych, które mogą następować jednakowo w trakcie zasypiania (halucynacje hipnagogiczne) i podczas budzenia się ze snu (halucynacje hipnopompiczne). Podobnie jak wcześniej, halucynacje są rezultatem różnorodnych problemów zdrowotnych. Począwszy od zespołu Charlesa Bonneta, przez demencję starczą, choroby neurodegeneracyjne i neurologiczne, a skończywszy na farmakoterapii, infekcjach, zaburzeniach metabolicznych czy problemach dotyczących dobrostanu psychicznego.

Omamy wzrokowe u osób starszych – jak reagować?

Jeżeli starsza osoba widzi inne osoby lub doznaje innych form halucynacji wzrokowych, to przede wszystkim należy zachować spokój i wyrozumiałość. Usilne próby wytłumaczenia seniorowi problemu i sprowadzenie na ziemię mogą tylko pogorszyć sytuację np. wyzwolić gniew lub wprowadzić w zaniepokojenie. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest obserwacja, aktywne wysłuchanie i rozmowa, aby dowiedzieć się jak najwięcej o omamach wzrokowych u osoby starszej. Równie istotne jest stworzenie odpowiedniego poczucia bezpieczeństwa. Zwłaszcza że niektóre omamy mogą okazać się przytłaczające oraz powodować obniżenie dobrostanu psychicznego np. wyzwalać uczcie lęku lub poczucie dezorientacji. Jeżeli jednak omamy nie są źródłem realnych problemów dla seniora, to skuteczną techniką może okazać się odwrócenie uwagi m.in. zmiana tematu rozmowy, włączenie telewizji, zaproponowanie wyjścia na spacer.

Nie zapominaj, że zespół Charlesa Bonneta czy też inne formy omamów wzrokowych u osób starszych wymagają kontaktu ze specjalistą. Lekarze nie tylko przeprowadzą odpowiednie badania, ale i postawią trafną diagnozę oraz zaproponują właściwe leki. Dzięki temu nie tylko mogą poprawić komfort życia seniora, ale i zadbają o zdrowie psychiczne jego najbliższego otoczenia. Warto pamiętać, że gdy dziadek lub babcia mają omamy, to opieka nad nimi jest wyjątkowo wymagająca.

MEDICUS – diagnostyka i leczenie omamów wzrokowych u osób starszych

Firma Medicus zachęca do skorzystania z fachowej, domowej opieki lekarskiej, która jest realizowana na terenie Krakowa i okolicznych miejscowości. Do dyspozycji pacjentów oddajemy zespół doświadczonych lekarzy z różnych dziedzin medycyny (np. neurolog, gerontolog, internista) oraz wyspecjalizowane pielęgniarki środowiskowe. Badania diagnostyczne, wizyty lekarskie i usługi pielęgniarskie są wykonywane w domu pacjentów, co stanowi świetnie rozwiązanie dla seniorów, którzy nie mają możliwości zjawić się osobiście w placówce medycznej. Skontaktuj się z Medicus, aby uzyskać dokładne informacje dotyczące wizyt domowych z dojazdem do pacjentów i poznać dostępne terminy.

Bibliografia:

1. Badcock, Johanna C., et al. „Hallucinations in older adults: a practical review.” Schizophrenia Bulletin 46.6 (2020): 1382-1395.
2. Hamedani, Ali G., et al. „Self-reported vision and hallucinations in older adults: results from two longitudinal US health surveys.” Age and ageing 49.5 (2020): 843-849.
3. Marmamula, Srinivas, et al. „Prevalence of visual hallucinations.” Clinical and Experimental Optometry 103.6 (2020): 865-869.
4. Moreno, M. García, et al. „Visual hallucinations in elderly people: Early dementia, psychosis or Charles Bonnet syndrome? Review and case report.” European Psychiatry 41.S1 (2017): S650-S650.