Polineuropatia – czym jest i jak ją leczyć?

Mianem polineuropatii określa się schorzenie neurologiczne, które niezwykle często występuje u osób starszych. Nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ istnieje wiele czynników sprzyjających rozwojowi tej uciążliwej choroby. Po czym rozpoznać polineuropatię? Jakie konsekwencje niesie za sobą nieleczona polineuropatia?

Czym jest polineuropatia?

Pojęcie polineuropatii odnosi się do stanu i towarzyszących mu zespołowi objawów, które są wynikiem uszkodzenia włókien nerwów obwodowych. Z tego też powodu niezwykle często mówi się o polineuropatii obwodowej. Pod kątem rodzaju uszkodzonych włókien można wyróżnić następujące postaci:

• Polineuropatia ruchowa – dotyczy włókien odpowiedzialnych za bodźce ruchowe (np. praca mięśni).
• Polineuropatia czuciowa – uszkodzenie dotyczy włókien odbierających bodźce czuciowe (np. ból, zmiana temperatury).
• Polineuropatia autonomiczna – obejmuje włókna współczulnej i przywspółczulnej części autonomicznego układu nerwowego, który dotyczy narządów wewnętrznych, gruczołów czy mięśni gładkich (np. przewodu pokarmowego).

Niejednokrotnie osoby chorujące na polineuropatię borykają się z postacią mieszaną, w której uszkodzeniu ulegają wszystkie typy włókien nerwów obwodowych.

Przyczyny polineuropatii obwodowej

Najprostszy podział polineuropatii z uwagi na przyczynę jej rozwoju obejmuje dwa główne rodzaje. Polineuropatia wrodzona/dziedziczna (endogenna) to schorzenie stanowiące rezultat mutacji genetycznej, które może występować samodzielnie lub jako jedna z wielu chorób bądź nawet jeden z elementów złożonego zespołu objawów. Wrodzona polineuropatia jest najczęściej diagnozowana wśród dzieci.

Przyczyną polineuropatii obwodowej może być także oddziaływanie jednego lub kilku czynników na organizm. Wówczas mowa o tzw. polineuropatii nabytej (egzogennej). Istnieje szereg potencjalnych przyczyn, które mogą spowodować rozwój polineuropatii:

• Ciąża (polineuropatia ciążowa)
• Cukrzyca (polineuropatia cukrzycowa)
• Zatrucie metalami ciężkimi lub narkotykami
• Nadużywanie/nałogowe picie alkoholi (polineuropatia alkoholowa)
• Zbyt długie lub niewłaściwe stosowanie niektórych leków (polineuropatia polekowa)
• Zmiany zapalne i choroby autoimmunologiczne (przewlekła zapalna polineuropatia demielinizacyjna)

Warto wiedzieć, że polineuropatia może być rezultatem wielu chorób narządów wewnętrznych np. zmian zapalnych naczyń krwionośnych (toczeń układowy), uszkodzenia wątroby, niewydolności nerek, schorzeń endokrynologicznych lub nowotworowych (neuropatie paranowotworowe). Ponadto polineuropatia może wynikać z niedoborów w codziennej diecie – najczęściej zbyt niską podażą witamin z grupy B i witaminy E (np. zespół Guillaina-Barrego).

Jakie są objawy polineuropatii?

Przyczyny polineuropatii nie wpływa na obraz kliniczny chorego. Objawy polineuropatii, które doskwierają w codziennym funkcjonowaniu, to rezultat uszkodzenia określonych włókien nerwów obwodowych. Dlatego też wyróżnia się trzy grupy symptomów towarzyszących tej chorobie.

Pierwszą stanowią objawy czuciowe, które najczęściej przyjmują postać mrowienia, drętwienia, cierpnięcia określonej części ciała oraz zaburzone odbieranie czucia temperatury i dotyku. Przeważnie dotyczą dłoni i stóp – stąd osoby chorujące na polineuropatię mają zaburzenia w formie rękawiczek i skarpetek. Niejednokrotnie problemem pacjentów są także zaburzenia odczuwania bólu. U wielu chorych ból jest określany mianem palącego lub ostrego, przy czym stanowi on reakcje na wyjątkowo słaby bodziec np. delikatne uszczypnięcie. Na drugim biegunie znajdują się pacjenci, którzy mają zniesione odczuwanie bólu, co sprawia, że mogą np. nie odczuwać dolegliwości po przebytym urazie.

W drugiej grupie znajdują się symptomy ruchowe, do których należą: osłabienie siły mięśniowej, zanik mięśni, a nawet ich porażenie (paraliż). Chorzy na polineuropatie często wykonują niezgrabne i nieprecyzyjne ruchu, a ponadto u wielu z nich dochodzi do upośledzenia cyklu chodu.

Ostatnia grupa objawów jest wynikiem uszkodzenia włókien autonomicznego układu nerwowego. W tym przypadku dochodzi do mniejszego lub większego upośledzenia pracy narządów wewnętrznych. Wśród nich należy wymienić:

• Naprzemienne biegunki i zaparcia
• Zaburzenia sprawności seksualnej
• Nieprawidłowe ciśnienie tętnicze krwi
• Częste zawroty głowy, upadki i omdlenia
• Problemy z defekacją i oddawaniem moczu
• Nieprawidłową potliwość i zaburzenie regulacji temperatury ciała

MEDICUS – profesjonalna diagnostyka i leczenie polineuropatii

Diagnozowanie polineuropatii jest w głównej mierze skoncentrowane na analizie: siły i napięcia mięśniowego, czucia powierzchownego oraz odruchów ścięgnistych głębokich. Zaburzenia w tej sferze pozwalają założyć, że doszło do mniej lub bardziej poważnego uszkodzenia włókien nerwów obwodowych. Pomocne dla diagnostyki będą także badania np. analiza krwi pod kątem stężenia witamin z grupy B czy też przeprowadzenie elektromiografii (EMG).

W leczeniu polineuropatii należy skupić się zarówno na przyczynie choroby (np. cukrzycy, uzależnieniu od alkoholu, zatruciu), jak i na łagodzeniu występujących dolegliwości bólowych. Firma Medicus oferuje profesjonalną opiekę lekarską z dojazdem do domu pacjenta na terenie Krakowa i najbliższych okolic. Doświadczeni specjaliści z dziedzin m.in. gerontologii czy neurologii zaproponują odpowiednią terapią. Domowe wizyty lekarskie to świetna opcja dla seniorów, którzy np. z uwagi na ograniczenia funkcjonalne nie mogą pojawić się w gabinecie. Skontaktuj się z nami i zarezerwuj termin!

Bibliografia:

1. Babicki, Mateusz. „Polineuropatia–definicja, przyczyny, diagnostyka oraz możliwości leczenia.” Lekarz POZ 9.2 (2023): 93-97.
2. Hanewinckel, Rens, et al. „The epidemiology and risk factors of chronic polyneuropathy.” European journal of epidemiology 31.1 (2016): 5-20.
3. Mirian, Ario, et al. „Diagnosis and management of patients with polyneuropathy.” Cmaj 195.6 (2023): E227-E233.
4. Siemiński, Mariusz, and Anna Ossowska. „Przewlekła zapalna polineuropatia demielinizacyjna.” Polski Przegląd Neurologiczny 9.2 (2013): 47-54.